Search
Τρίτη, 18 Δεκεμβρίου 2018
10 Ορόσημα Συνταγματικής Ιστορίας
1. Η Νέα Πολιτική Διοίκησις των κατοίκων της Ρούμελης, της Μικράς ασίας, των Μεσογείων νήσων και της Βλαχομπογδανίας, Βιέννη 1797, του Ρήγα Βελεστινλή (1757-1798) που περιλάμβανε τα: Επαναστατική Προκήρυξις, Υπέρ των νόμων και της πατρίδος, Τα Δίκαια του ανθρώπου, Το Σύνταγμα της Ελληνικής Δημοκρατίας και τον Θούριο αποτελεί το σημείο εκκίνησης του ελληνικού συνταγματισμού καθώς αναγνωρίζει ότι προέχει η κοινή πολιτική ταυτότητα όλων των πολιτών. 
2. Το πρώτο ελληνικό Σύνταγμα του 1822«Προσωρινόν Πολίτευμα της Ελλάδος» εδραίωσε στη συνείδηση της ελληνικής κοινωνίας τον συνταγματισμό και προέβλεπε την αντιπροσωπευτική αρχή και την αρχή της διάκρισης των εξουσιών (περισσότερα)
3. Το σημαντικότερο των Συνταγμάτων της Επανάστασης ψηφίσθηκε στην Τροιζήνα τον Μάιο του 1827 από τη Γ΄ Εθνοσυνέλευση, η οποία εξέλεξε τον Ιωάννη Καποδίστρια «Κυβερνήτη της Ελλάδος». Το «Πολιτικόν Σύνταγμα της Ελλάδος» διακήρυττε για πρώτη φορά την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας: «η κυριαρχία ενυπάρχει εις το Έθνος, πάσα εξουσία πηγάζει εξ αυτού και υπάρχει υπέρ αυτού» (Συντάγματα εθνικής εμβέλειας)

4. Το Σύνταγμα του 1844 καθιέρωνε την κληρονομική συνταγματική μοναρχία, αναγνώριζε ορισμένα θεμελιώδη ατομικά δικαιώματα για πρώτη φορά (απόρρητο των επιστολών, άσυλο της κατοικίας) και προέβλεπε ότι «η τήρησις του παρόντος Συντάγματος αφιερούται εις τον πατριωτισμόν των Ελλήνων» (Περίοδος της Συνταγματικής Μοναρχίας) 

5. Το Σύνταγμα του 1864 ακολούθησε τη λαϊκή εξέγερση και επανέφερε την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, διείπετο από τη δημοκρατική αρχή, αποτελώντας το πρώτο Σύνταγμα Βασιλευομένης Δημοκρατίας. Ακόμη, καθιέρωσε για πρώτη φορά παγκοσμίως την αρχή της καθολικής (άμεσης και μυστικής) ψηφοφορίας (Περίοδος της Βασιλευομένης Δημοκρατίας)
6. Οι σημαντικότερες μεταβολές που επέφερε η αναθεώρηση του 1911, μετά την άνοδο του Ελευθερίου Βενιζέλου στην εξουσία, ήταν η ενίσχυση των ατομικών ελευθεριών («το Δημόσιον Δίκαιο των Ελλήνων») και του κράτους δικαίου, και ο γενικότερος εκσυγχρονισμός των θεσμών. Τέθηκε έτσι το Συνταγματικό πλαίσιο που ίσχυσε έως το 1974 (περισσότερα)
7. Η ανακήρυξη της Αβασίλευτης Δημοκρατίας. Μετά την επανάσταση του 1922 και με την αποφασιστική συμβολή του Αλεξάνδρου Παπαναστασίου, η «Δ΄ εν Αθήναις Συντακτική Συνέλευσις» κατήργησε, την 25η Μαρτίου 1924, τον βασιλικό θεσμό και ανακήρυξε την αβασίλευτη δημοκρατία. Μετά την ψήφιση του Συντάγματος του 1925 και τις δικτατορίες Πάγκαλου και Κονδύλη, το 1925 και 1926, αντιστοίχως, η αβασίλευτη δημοκρατία καθιερώθηκε τελικώς με το Σύνταγμα του 1927 (περισσότερα)
8. Το Σύνταγμα του 1952 ακολούθησε σε μεγάλο βαθμό το Σύνταγμα του 1911. Εισήγαγε τη ρητή καθιέρωση του Κοινοβουλευτισμού σε καθεστώς βασιλευομένης δημοκρατίας και αναγνώρισε στις Ελληνίδες το δικαίωμα ψήφου και υποβολής υποψηφιότητας για το βουλευτικό αξίωμα (Περίοδος 1952-1967)  
9. Το Σύνταγμα του 1975. Μετά την αποκατάσταση της δημοκρατικής νομιμότητας, το Σύνταγμα του 1975 εισήγαγε το πολίτευμα της Προεδρευομένης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας, περιείχε ευρύ κατάλογο ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων και παραχωρούσε σημαντικές εξουσίες στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Προβλεπόταν δε και η συμμετοχή της χώρας σε διεθνείς οργανισμούς και – εμμέσως – στην τότε ΕΟΚ.

10. Οι Αναθεωρήσεις του Συντάγματος 1986, 2001 και 2008

Τον Μάρτιο του 1986 αναθεωρήθηκαν ένδεκα (11) άρθρα του Συντάγματος, περιορίστηκαν οι αρμοδιότητες του Προέδρου της Δημοκρατίας και ψηφίσθηκε η μεταφορά του κειμένου του Συντάγματος στη δημοτική γλώσσα (διαβάστε το κείμενο εδώ)

Η Αναθεώρηση του 2001 ήταν εκτεταμένη και χαρακτηρίστηκε «συναινετική». Εισήγαγε, μεταξύ άλλων, νέα ατομικά δικαιώματα (προστασία της γενετικής ταυτότητας, προστασία προσωπικών δεδομένων), νέους κανόνες διαφάνειας στην πολιτική ζωή (χρηματοδότηση πολιτικών κομμάτων, προεκλογικές δαπάνες, σχέσεις των ιδιοκτητών ΜΜΕ και Κράτους κ.ά.) (διαβάστε το κείμενο εδώ)

Το Σύνταγμα του 1975 αναθεωρήθηκε για τρίτη φορά το 2008 σε περιορισμένο αριθμό διατάξεών του. Μεταξύ αυτών, η κατάργηση του επαγγελματικού ασυμβιβάστου για τους βουλευτές αλλά και η πρόβλεψη ειδικότερης διαδικασίας ως προς την παρακολούθηση από τη Βουλή της εκτέλεσης του προϋπολογισμού (διαβάστε το κείμενο εδώ)

 

 «Η νυξ της 3ης Σεπτεμβρίου 1843» 

Επιζωγραφισμένη λιθογραφία, H. Martins, 51,5x70,5 εκ.

Συλλογή Έργων Τέχνης της Βουλής των Ελλήνων.